Sztuka pamięci: Grzegorz Kwiatkowski o prawach człowieka i dziedzictwie Holocaustu

Według informacji Harvard Law School polski poeta, muzyk, eseista i aktywista Grzegorz Kwiatkowski zaprezentuje na uczelni swój "memory art project" — interdyscyplinarną praktykę łączącą poezję, muzykę i świadectwa ofiar Holocaustu jako narzędzie obrony pluralizmu i praw człowieka. Wydarzenie wprowadzi prof. Minow, 300th Anniversary University Professor, a poprowadzi Abadir M. Ibrahim. Kwiatkowski od 2025 roku jest artystą-rezydentem w Yale's Fortunoff Video Archive for Holocaust Testimonies, co nadaje wystąpieniu ramy instytucjonalne i międzynarodową widownię.

Nie klasyczny wieczór autorski

Jak podaje Harvard Law School, Kwiatkowski pokaże, jak poezja i polifonia mogą przeciwdziałać dehumanizacji i zachować wierność cierpieniu bez zamieniania go w spektakl. Przeczyta m.in. z tomu Fortunoff Poems w angielskim przekładzie Petera Constantine'a — zbioru ukształtowanego przez zeznania ocalałych z archiwum Fortunoff. Wcześniej Kwiatkowski koordynował gdański oddział Amnesty International, publikuje eseje w The Guardian, Project Syndicate i World Literature Today, a na University of Oxford współtworzy cykl "What About Exclusion?". Jest członkiem zespołu Trupa Trupa, który wystąpił w NPR's Tiny Desk i zyskał uznanie Iggy'ego Popa oraz Henry'ego Rollinsa.

Gdańsk jako punkt wyjścia

Projekt jest zakorzeniony w osobistej historii rodziny artysty. Według Harvard Law School jego dziadek był więźniem obozu Stutthof, a żydowska rodzina żony przetrwała wojnę w ukryciu. Wydarzenie osadzono w Gdańsku — mieście, w którym rozpoczęła się II wojna światowa i narodziła się Solidarność. Praktyka Kwiatkowskiego wykracza poza scenę: prowadzi rzecznictwo na rzecz zachowania niemal pół miliona butów ze Stutthof, upamiętnienia gdańskiego getta, ochrony zagrożonych cmentarzy i miejsc żydowskiego dziedzictwa. Wspiera montaż Stolpersteine i reaguje na akty wandalizmu wobec miejsc pochówku.

Pamięć jako narzędzie obrony wspólnej przestrzeni

Organizatorzy wprost wpisują wystąpienie w ramy obrony pluralizmu, wspólnej przestrzeni i kultury demokratycznej przed powrotem pokusy autorytarnej. Dla środowisk migrujących i mniejszościowych w Polsce sygnał jest czytelny: pamięć o przeszłych prześladowaniach nie jest tu akademicką abstrakcją, lecz narzędziem obrony teraźniejszych mniejszości. Cykl "What About Exclusion?" w Oxfordzie, współtworzony przez Kwiatkowskiego, mówi o tym wprost w samej nazwie. W praktyce oznacza to, że polscy artyści za granicą wracają z instytucjonalną widownią i siecią kontaktów gotową do wykorzystania przy sprawach krajowych.