Zrzutka na cele LGBT: podatkowe pułapki crowdfundingu

Dla aktywistów i osób organizujących pomoc dla społeczności LGBT+ najważniejszy problem pojawia się wtedy, gdy wpłaty są traktowane jako anonimowe.

W 2026 roku Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretacje, w których uznał, że anonimowe wpłaty nie spełniają warunków darowizny. Według tego stanowiska mogą zostać zakwalifikowane jako przychód z innych źródeł i podlegać PIT. Nie oznacza to, że każda zrzutka na stowarzyszenie lub osobę potrzebującą automatycznie wiąże się z podatkiem. Oznacza natomiast, że organizator nie powinien już ograniczać się do prostego założenia: „to darowizny, więc podatku nie ma”.

Najpierw ustal, kto organizuje zbiórkę

Podatkowe skutki zbiórki zależą przede wszystkim od jej organizatora i odbiorcy pieniędzy. Inaczej wygląda zrzutka prowadzona przez fundację na realizację celu statutowego, inaczej zbiórka na konkretną osobę, a jeszcze inaczej akcja prowadzona przez grupę nieformalną.

W praktyce trzeba odpowiedzieć na cztery pytania:

• kto założył zbiórkę i formalnie przyjmuje wpłaty;
• kto jest beneficjentem, czyli osobą lub podmiotem, który ostatecznie korzysta ze środków;
• jaki jest cel zbiórki;
• czy operator płatności lub platforma posiada dane wpłacających.

Nie wystarczy sprawdzić, czy w tytule zbiórki pojawia się słowo „pomoc”. Cel społeczny sam w sobie nie przesądza o zwolnieniu podatkowym. Znaczenie ma konstrukcja całej operacji.

Jeżeli zbiórkę prowadzi organizacja pozarządowa na cele statutowe, sytuacja jest co do zasady bardziej uporządkowana. NGO może zbierać środki na działalność określoną w statucie, a otrzymane wsparcie nie jest traktowane tak samo jak prywatny dochód osoby fizycznej. Organizacje prowadzące zbiórki internetowe na swoje cele statutowe korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. Z kolei pomoc przekazana beneficjentowi przez organizację może korzystać ze zwolnienia jako świadczenie z pomocy społecznej.

To nie zwalnia fundacji lub stowarzyszenia z dokumentowania wydatków. Trzeba wykazać, że pieniądze zostały wykorzystane zgodnie z celem zbiórki i działalnością statutową. Prowadź ewidencję wpłat. Opisuj wydatki. Zachowuj faktury, rachunki, umowy i potwierdzenia przelewów.

Jeżeli pieniądze trafiają bezpośrednio do osoby fizycznej, analiza jest bardziej skomplikowana. Wtedy może pojawić się podatek od darowizny albo PIT. Decydujące znaczenie ma nie tylko suma wpłat, lecz także relacja między darczyńcą i obdarowanym oraz możliwość wykazania, że doszło do darowizny.

Zbiórka internetowa to nie zbiórka publiczna

Nie mieszaj dwóch różnych pojęć.

Zbiórka internetowa polega na przyjmowaniu wpłat za pośrednictwem platformy, przelewu, karty, BLIK-a lub innego systemu płatniczego. Zbiórka publiczna w rozumieniu ustawy dotyczy natomiast zbierania ofiar w gotówce lub w naturze w miejscach publicznych.

To rozróżnienie ma praktyczne konsekwencje. Sama zrzutka prowadzona w internecie nie jest zbiórką publiczną wymagającą zgłoszenia na portalu zbiorki.gov.pl. Jeżeli jednak podczas marszu równości, pikiety albo wydarzenia społecznego wolontariusze zbierają gotówkę do puszek, wchodzą w zakres przepisów o zbiórkach publicznych.

W jednej kampanii mogą wystąpić oba mechanizmy. Przykładowo:

1. Fundacja uruchamia zrzutkę online na pomoc prawną dla osób LGBT+.

2. Podczas wydarzenia prowadzi dodatkowo kwestę do puszek.

3. Wpłaty internetowe i gotówkowe trzeba rozliczać według odrębnych zasad.

4. Dokumentacja musi pozwalać oddzielić oba strumienie pieniędzy.

Nie opisuj całej akcji jako „zbiórki publicznej”, jeśli jej zasadnicza część odbywa się online. Sprawdź natomiast, czy planowane działania terenowe nie tworzą osobnego obowiązku zgłoszeniowego.

To, że pieniądze są zbierane przez internet, nie rozwiązuje problemu podatkowego. Zmienia tylko rodzaj problemu: z formalności związanych ze zbiórką publiczną na dokumentowanie wpłat i ich kwalifikację.

Darowizna, czyli co trzeba wykazać

Darowizna to nie każda wpłata dokonana z dobrym zamiarem. W prawie cywilnym jest to świadczenie przekazane bezpłatnie, kosztem majątku darczyńcy i na rzecz obdarowanego. Wpłacający nie otrzymuje w zamian usługi, produktu ani udziału w zysku.

W typowej zbiórce społecznej można argumentować, że wpłaty mają właśnie taki charakter. Darczyńca przekazuje pieniądze, aby sfinansować pomoc, leczenie, bezpieczne mieszkanie, wsparcie prawne albo działania organizacji. Nie kupuje konkretnego świadczenia.

Problem zaczyna się przy identyfikacji darczyńcy. Wpłata oznaczona wyłącznie pseudonimem albo statusem „anonimowy” może nie pozwalać beneficjentowi na ustalenie, od kogo pochodziła. W interpretacjach wydanych w 2026 roku KIS przyjęła restrykcyjne stanowisko: jeżeli nie można ustalić osoby darczyńcy, wpłaty nie powinny być traktowane jako darowizny.

Według tego podejścia anonimowa wpłata może zostać uznana za przychód z innych źródeł. Wtedy osoba, która otrzymała pieniądze, powinna wykazać przychód w zeznaniu rocznym, na przykład PIT-36, i rozliczyć go według skali podatkowej. W grę mogą wchodzić stawki 12% albo 32%, zależnie od wysokości dochodów i przekroczenia progu podatkowego.

To stanowisko jest kwestionowane przez ekspertów prawnych oraz przedstawicieli platform crowdfundingowych. Ich argument jest prosty: brak znajomości danych darczyńcy przez obdarowanego nie musi oznaczać, że darowizna nie została zawarta. Platforma płatnicza może posiadać dane osoby wpłacającej, nawet jeśli beneficjent widzi tylko pseudonim.

Nie ma jednak podstaw, aby przedstawiać ten spór jako rozstrzygnięty. Interpretacja indywidualna wiąże przede wszystkim w konkretnej sprawie i nie tworzy automatycznie zasady dla każdej zbiórki. Pokazuje jednak kierunek, w którym może pójść administracja skarbowa. Organizator powinien uwzględnić to ryzyko przed rozpoczęciem kampanii, a nie dopiero przy składaniu zeznania.

Limit 5733 zł nie rozwiązuje całej sprawy

W przypadku darowizn od osób niespokrewnionych zastosowanie ma III grupa podatkowa. Kwota wolna od podatku wynosi obecnie 5733 zł od jednego darczyńcy w okresie pięciu lat.

Ten limit działa na poziomie konkretnej relacji darczyńca–obdarowany. Nie oznacza, że cała zbiórka do wysokości 5733 zł jest automatycznie wolna od podatku. Nie oznacza też, że można zsumować wszystkie wpłaty i uznać je za darowiznę od jednej zbiorowej osoby.

Przykład:

• 100 osób wpłaca po 100 zł;
• każda wpłata pochodzi od innego darczyńcy;
• dla każdej relacji osobno kwota pozostaje poniżej limitu;
• trzeba jednak móc ustalić, że wpłat rzeczywiście dokonało 100 różnych osób.

Jeżeli system pokazuje wyłącznie „darczyńca anonimowy”, pojawia się problem dowodowy. Nie wiadomo, czy wpłaty pochodzą od różnych osób, czy od jednej osoby dokonującej wielu transakcji. Nie wiadomo też, czy konkretny darczyńca przekroczył limit w innych darowiznach przekazanych temu samemu beneficjentowi w okresie pięciu lat.

Dla porównania limity kwoty wolnej wynoszą obecnie:

W zbiórkach na cele LGBT+ najczęściej będzie występować III grupa podatkowa, ponieważ wpłacający nie są rodziną beneficjenta. Jeśli zbiórka finansuje działania fundacji, nie analizuje się jej w taki sam sposób jak darowizny przekazanej prywatnej osobie.

Kiedy anonimowa wpłata może stać się przychodem

Według kontrowersyjnych interpretacji KIS z 2026 roku anonimowe wpłaty mogą być uznane za przychód z innych źródeł. To odrębna kategoria od darowizny.

Przychód z innych źródeł nie korzysta z limitu 5733 zł właściwego dla darowizn. W takiej kwalifikacji liczy się kwota przychodu oraz rozliczenie jej razem z innymi dochodami podatnika. Podatek może wynieść 12% albo 32%, a ogólna kwota wolna od PIT wynosi 30 000 zł. Ta kwota nie działa jednak jak automatyczne zwolnienie każdej zbiórki. Zależy od całego rozliczenia podatnika i zastosowania właściwych zasad.

Nie zakładaj więc, że niewielka zbiórka nie ma znaczenia. Jeżeli środki zostaną zakwalifikowane jako przychód, mogą wpłynąć na całe zeznanie roczne. Z drugiej strony nie twierdź, że każda anonimowa wpłata na pewno zostanie opodatkowana. Na tym etapie mamy spór interpretacyjny, a nie uniwersalną regułę dotyczącą wszystkich kampanii.

Analizując konkretną zbiórkę, sprawdź:

• czy platforma posiada dane wpłacających;
• czy beneficjent może uzyskać zestawienie transakcji;
• czy wpłata ma identyfikator, datę, kwotę i sposób płatności;
• czy regulamin platformy określa charakter wpłat;
• czy środki trafiają bezpośrednio do osoby fizycznej, czy na konto organizacji;
• czy organizator wykonuje świadczenie wzajemne, na przykład sprzedaje produkt lub oferuje usługę;
• czy zebrane pieniądze są przekazywane dalej, czy pozostają przy organizatorze.

Zachowaj regulamin zbiórki z dnia jej rozpoczęcia. Platforma może zmienić dokumenty albo sposób prezentowania danych. Pobierz zestawienia wpłat. Zarchiwizuj korespondencję z operatorem. Jeżeli zbiórka dotyczy konkretnej osoby, opisz podstawę przekazania środków i sposób ich wykorzystania.

Zrzutka na stowarzyszenie: najbezpieczniejszy model organizacyjny

W przypadku działań społecznych korzystniejsze jest prowadzenie zbiórki przez istniejącą fundację albo stowarzyszenie, jeżeli cel mieści się w jego działalności statutowej. Nie chodzi o to, że organizacja pozarządowa usuwa wszystkie ryzyka. Chodzi o to, że ma jasno określony status, rachunek bankowy, księgowość i procedury wydatkowania.

Model organizacyjny powinien odpowiadać celowi kampanii.

Pomoc bezpośrednia dla osoby

Jeśli zbierasz pieniądze na czynsz, leczenie, transport, bezpieczne mieszkanie albo pomoc prawną dla konkretnej osoby, ustal:

1. kto jest beneficjentem;

2. kto posiada rachunek lub konto na platformie;

3. kto podejmuje decyzję o wypłacie;

4. na jakie wydatki można przeznaczyć środki;

5. jakie dokumenty potwierdzą ich wykorzystanie.

Nie publikuj danych wrażliwych bez wyraźnej zgody. W sprawach dotyczących osób transpłciowych, uchodźczyń, osób bez uregulowanego pobytu lub osób doświadczających przemocy nadmiar informacji może zwiększać ryzyko dla beneficjenta. Dokumentacja podatkowa nie musi być publiczna.

Finansowanie działań organizacji

Jeżeli zbiórka dotyczy warsztatów, marszu równości, kampanii społecznej, interwencji kryzysowej albo programu wsparcia, wskaż organizację jako formalnego odbiorcę środków. Opisz cel statutowy prostym językiem. Podaj, czy pieniądze sfinansują wynajem sali, transport, materiały, pomoc prawną, ochronę wydarzenia albo pracę specjalistów.

Oddziel środki zebrane na konkretną akcję od pieniędzy przeznaczonych na ogólną działalność. Nie zmieniaj celu kampanii bez poinformowania wpłacających. Jeżeli po zakończeniu wydarzenia zostanie nadwyżka, opisz, co z nią zrobisz.

Grupa nieformalna

Grupa aktywistyczna bez osobowości prawnej może skutecznie organizować pomoc, ale ma mniej wygodną sytuację dowodową. Pieniądze często trafiają na prywatne konto jednej osoby. Wtedy urząd może pytać, czy rachunek służył wyłącznie do obsługi zbiórki, czy środki stały się prywatnym przychodem posiadacza konta.

Jeżeli nie masz organizacji, przygotuj przynajmniej pisemne zasady działania. Wskaż osoby odpowiedzialne, cel, sposób akceptowania wydatków i sposób raportowania. Otwórz odrębny rachunek, jeśli bank i platforma dają taką możliwość. Nie mieszaj wpłat ze zbiórki z własną pensją, czynszem ani prywatnymi zakupami.

Najlepszą ochroną nie jest samo hasło „cel społeczny”. Jest nią spójny dokumentacyjnie model: jasny organizator, konkretny beneficjent, oddzielne pieniądze i ślad każdej decyzji.

Platforma crowdfundingowa a identyfikacja wpłat

Status „anonimowy” widoczny na stronie zbiórki nie musi oznaczać pełnej anonimowości transakcji. Platforma, operator płatności lub bank mogą przetwarzać dane potrzebne do wykonania płatności. Beneficjent może jednak nie mieć do nich dostępu.

To rozróżnienie ma znaczenie podatkowe. Organ skarbowy może oceniać nie tylko widok publiczny, lecz także dostępne dokumenty i informacje o transakcji. Jednocześnie nie wolno zakładać, że urząd zawsze zna tożsamość wpłacających. Nie ma podstaw do twierdzenia, że przelew elektroniczny lub BLIK automatycznie rozwiązuje problem identyfikacji.

Przed uruchomieniem kampanii zapytaj operatora na piśmie:

• jakie dane darczyńcy są zbierane;
• czy beneficjent otrzyma listę transakcji;
• jak długo przechowywane są dane;
• czy można wygenerować raport wpłat;
• jakie informacje pojawią się na potwierdzeniu przelewu;
• czy platforma pobiera prowizję i od jakiej podstawy;
• czy wypłata następuje brutto, czy po potrąceniu opłat;
• czy operator wystawia dokumenty dotyczące prowizji.

Prowizja portalu crowdfundingowego nie jest podatkiem. Jest kosztem korzystania z usługi platformy. Nie zmienia automatycznie kwalifikacji środków otrzymanych od darczyńców. Jeżeli zebrano 20 000 zł, a platforma potrąciła opłatę, trzeba zachować raport pokazujący kwotę wpłat, wysokość prowizji i kwotę faktycznie wypłaconą.

Nie publikuj darczyńcom więcej danych, niż jest to konieczne. Z jednej strony identyfikacja może ułatwiać rozliczenie. Z drugiej strony osoby wspierające działania LGBT+ mogą nie chcieć ujawniać swoich danych publicznie. Rozwiązaniem nie jest publikowanie imion i nazwisk, lecz uzyskanie od operatora informacji, czy dane są dostępne w dokumentacji transakcji.

Jak przygotować zbiórkę przed publikacją

Zanim udostępnisz link, zamknij podstawowe kwestie organizacyjne. Wykonaj te czynności w kolejności:

1. Wybierz formalnego organizatora.

Ustal, czy będzie to fundacja, stowarzyszenie, grupa nieformalna czy osoba fizyczna. Nie używaj nazwy organizacji, jeśli nie masz jej zgody.

2. Opisz cel w sposób konkretny.

Zamiast „wsparcie społeczności” napisz, czy chodzi o pomoc prawną, zakwaterowanie, transport, ochronę wydarzenia, zakup materiałów czy finansowanie kampanii.

3. Określ odbiorcę pieniędzy.

Wskaż, czy środki otrzyma organizacja, konkretny beneficjent czy kilku beneficjentów. Jeśli pieniądze będą przekazywane dalej, opisz ten mechanizm.

4. Sprawdź regulamin platformy.

Zwróć uwagę na zasady wypłaty, zwrotów, prowizji, identyfikacji wpłat i przechowywania dokumentów.

5. Ustal sposób archiwizacji.

Pobieraj raporty z platformy. Zachowuj potwierdzenia płatności, faktury i umowy. Nie czekaj do końca roku podatkowego.

6. Rozdziel środki.

Nie przelewaj pieniędzy ze zbiórki na prywatne wydatki bez dokumentu, który wyjaśnia cel takiej wypłaty.

7. Zaplanuj raport końcowy.

Podaj zebraną kwotę, koszty platformy, wydatki i ewentualną nadwyżkę. Raport nie musi ujawniać danych wrażliwych beneficjenta.

W opisie zbiórki nie obiecuj skutku, którego nie możesz zapewnić. Nie pisz, że wpłaty są „zawsze wolne od podatku”. Nie przedstawiaj stanowiska KIS jako ostatecznego wyroku, ale też go nie pomijaj.

Co zrobić po zakończeniu kampanii

Po zamknięciu zbiórki sporządź wewnętrzne podsumowanie. Powinny znaleźć się w nim:

• data rozpoczęcia i zakończenia kampanii;
• platforma i numer zbiórki;
• suma wszystkich wpłat;
• suma prowizji i innych opłat;
• kwota wypłacona organizatorowi;
• lista wydatków z datami i podstawą płatności;
• kwota przekazana beneficjentowi;
• informacja o pozostałych środkach;
• raport lub plik z historią transakcji;
• korespondencja dotycząca celu i wypłaty pieniędzy.

Jeżeli zbiórkę prowadzi organizacja, przekaż dokumenty księgowości. Nie księguj całej kwoty wyłącznie na podstawie przelewu z platformy. Księgowość powinna wiedzieć, czy środki są darowiznami, grantem, wpłatami na konkretny program albo innym rodzajem przychodu.

Jeżeli zbiórkę otrzymała osoba fizyczna, nie czekaj z analizą do ostatnich dni przed złożeniem zeznania. Ustal, które wpłaty można udokumentować jako darowizny, a które mogą być oceniane jako przychód z innych źródeł. Zbierz dostępne potwierdzenia. Sprawdź, czy platforma może wydać raport identyfikujący transakcje. W razie większej kwoty wystąp o indywidualną poradę podatkową lub skonsultuj sprawę z doradcą.

Interpretacje KIS z 2026 roku dotyczą konkretnego problemu. Nie tworzą zasady, zgodnie z którą każda zbiórka internetowa na cel społeczny jest opodatkowana. Pokazują jednak, że forma internetowej kampanii nie wystarczy do bezpiecznej kwalifikacji podatkowej.

Dokumenty i terminy, których nie odkładaj

Przygotuj i zachowaj:

• regulamin lub opis zbiórki;
• zgodę beneficjenta na prowadzenie kampanii, jeśli zbierasz na konkretną osobę;
• uchwałę albo decyzję organizacji o uruchomieniu zbiórki;
• statut fundacji lub stowarzyszenia i wskazanie odpowiedniego celu;
• umowę lub regulamin platformy;
• raport wpłat;
• potwierdzenia wypłat;
• faktury, rachunki i umowy dotyczące wydatków;
• dokument potwierdzający przekazanie środków beneficjentowi;
• raport końcowy z wykorzystania pieniędzy;
• korespondencję z platformą dotyczącą danych darczyńców i prowizji.

Pamiętaj o zeznaniu rocznym. Jeżeli wpłaty zostaną zakwalifikowane jako przychód z innych źródeł, mogą wymagać wykazania w PIT-36 i rozliczenia według skali podatkowej. Nie czekaj na wezwanie urzędu. Wątpliwości dotyczące konkretnej kampanii wyjaśnij przed upływem terminu złożenia zeznania za dany rok.

Najbezpieczniejszy model dla działań społecznych jest czytelny: organizacja pozarządowa jako formalny organizator, cel zgodny ze statutem, odrębna ewidencja, pełny raport transakcji i dokumentowanie wydatków. Gdy zbierasz pieniądze bezpośrednio dla osoby, poświęć więcej uwagi identyfikacji wpłat i kwalifikacji podatkowej.

Zbiórki finansują realną pomoc: ochronę podczas wydarzeń, konsultacje prawne, bezpieczne mieszkania, transport i wsparcie osób, które nie mogą liczyć na inne źródła pieniędzy. Nie rezygnuj z nich z powodu niejasnych interpretacji. Uruchamiaj je jednak tak, aby po zakończeniu kampanii dało się odpowiedzieć na trzy pytania: kto wpłacił, kto otrzymał środki i na co zostały wydane.