Globalna fala represji wobec osób LGBTQ+: wnioski dla bezpieczeństwa prawnego

Chodzi już o wysokie kary więzienia, obowiązkowe określanie płci wyłącznie na podstawie genitaliów i penalizację samych świadków związków jednopłciowych. Dla czytelników Otwartego Parasola kluczowe jest nie tyle zjawisko samo w sobie, ile pytanie: czy te przepisy mogą Cię dotknąć — jako osobę podróżującą, obywatela jednego z tych państw rozważającego pobyt w Polsce albo osobę, która już złożyła wniosek o ochronę międzynarodową.

Trzy ustawy, które zmieniły układ sił

W lutym 2026 r. Nigier wprowadził nowy Kodeks karny. Art. 390 penalizuje „czyny nieprzyzwoite, nienaturalne i LGBTQIA+" karą 5–10 lat pozbawienia wolności. Ta sama kara dotyczy osób, które „sztucznie zmieniły płeć od urodzenia" — co de facto penalizuje tranzycję. Art. 391 rozszerza odpowiedzialność na organizatorów, osoby udzielające ślubu i świadków związków jednopłciowych — tu wymiar kary rośnie do 10–20 lat.

Uganda od 2023 r. operuje ustawą Anti-Homosexuality Act. Sekcja 3 wprowadza karę śmierci za „agrawowaną homoseksualność". Sekcja 11 — do 20 lat za „promowanie homoseksualności". Sekcja 10 — do 10 lat za zawarcie małżeństwa jednopłciowego. Dla osób transpłciowych najważniejsze: AHA definiuje płeć wyłącznie przez genitalia — nie uznaje tożsamości płciowej, psychologicznej płci ani żadnych pokrewnych pojęć.

Burkina Faso penalizuje „zachowania promujące praktyki homoseksualne" karą do 5 lat więzienia. Przepisy uchwalono pod pozorem „modernizacji prawa karnego".

Mapa kryminalizacji w liczbach

• Ponad 60 państw na świecie nadal penalizuje homoseksualność.
• W Afryce — co najmniej 33 kraje (dane Erasing 76 Crimes, czerwiec 2026).
• W Azji i na Bliskim Wschodzie — 22 państwa.
• W obu Amerykach: Grenada, Gujana, Jamajka, Saint Vincent i Grenadyny, Trynidad i Tobago.
• W Oceanii — sześć krajów, w tym Kiribati i Tuvalu.

Co zrobić, jeśli te przepisy dotyczą Twojej sytuacji

Sprawdź, czy Twój kraj jest objęty przepisami kryminalizującymi. Jeśli pochodzisz z państwa wymienionego powyżej, masz realny argument za indywidualnym rozpatrzeniem sprawy o ochronę międzynarodową. Kara śmierci lub wieloletnie więzienie za orientację seksualną czy tożsamość płciową wyklucza uznanie kraju za bezpieczny.

Udokumentuj zagrożenie już teraz. Zbieraj: lokalne artykuły o zatrzymaniach osób LGBTQ+, zrzuty rozmów z rodziną lub organizacją, ewentualne zawiadomienia policyjne. To materiał dowodowy, który złożysz w postępowaniu. Im wcześniej, tym lepiej.

Nie planuj powrotu do kraju pochodzenia. Nowe kodeksy w Nigrze i Burkina Faso działają wstecz. Jeśli masz już ochronę w Polsce — nie ryzykuj.

Pamiętaj o terminach. Wniosek o ochronę międzynarodową złóż niezwłocznie po przybyciu do Polski. Spóźnienie wymaga wyjaśnienia i osłabia Twoją wiarygodność wobec urzędu.

Śledź zmiany w prawie. Lista krajów kryminalizujących rośnie — sprawdzaj ją przed każdą podróżą służbową lub rodzinną. To nie jest kwestia ideologii, lecz bezpieczeństwa.