Anti-LGBTQ+ laws are on the rise across west Africa, campaigners warn

Senegal podwyższył karę za kontakty homoseksualne do 10 lat, Niger skryminalizował je po raz pierwszy w swojej historii, a Ghana proceduje ustawę penalizującą „działalność" LGBTQ+. Dla migrantów ubiegających się o ochronę w Polsce to sygnał: przesłanka prześladowania ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową staje się w tych państwach udokumentowana wprost w prawie karnym.

Konkret: co zmieniono w prawie

Sprawdź kraj pochodzenia klienta — poniższa lista determinuje siłę argumentu ochronnego.

Senegal — marzec: podwojono maksymalną karę więzienia za kontakty homoseksualne do 10 lat, skryminalizowano „promocję" homoseksualności.

Niger — luty: po raz pierwszy w historii wprowadzono karalność „stosunków seksualnych z osobą tej samej płci".

Mali i Burkina Faso — oba kraje skryminalizowały kontakty homoseksualne po raz pierwszy w ciągu ostatnich dwóch lat. Wszystkie trzy państwa (Niger, Mali, Burkina Faso) rządzone są przez junty wojskowe.

Ghana — czerwiec: parlament przyjął ustawę penalizującą „działalność" LGBTQ+, czeka na podpis prezydenta. To kolejna wersja projektu, który po raz pierwszy wpłynął w 2021 roku.

W Burkina Faso, jak donosi źródło, od czerwca do listopada ubiegłego roku trzymano bez procesu trzynaście kobiet transpłciowych. Po wejściu w życie nowej ustawy odnotowano co najmniej dwa cykle skazań. Aktywiści donoszą o policyjnych prowokacjach w mediach społecznościowych i wymuszaniu donosów na innych członków społeczności.

Perspektywa doradcy: co to znaczy dla twojej sprawy

Przepisy karne penalizujące tożsamość lub orientację seksualną to prześladowanie w rozumieniu Konwencji Genewskiej i Dyrektywy Kwalifikacyjnej 2011/95/UE. Polska stosuje tę podstawę bezpośrednio — nie musisz budować argumentu od zera. Wystarczy wskazać kraj pochodzenia klienta i konkretny przepis, który go obejmuje.

Pamiętaj: nie musisz udowadniać orientacji klienta. Wystarczy wykazać, że państwo pochodzenia stosuje wobec niego lub osób o podobnym profilu prześladowanie z powodu przynależności do grupy społecznej. W praktyce powołanie się na nowelizację z marca w Senegalu lub lutową zmianę w Nigrze wystarczy jako element uzasadnienia obawy uzasadnionej.

Z doniesień aktywistów wynika też wzorzec prześladowania pozakodeksowego: zatrzymania bez procesu, prowokacje policyjne, wymuszanie donosów. Te elementy wzmacniają argument nawet wtedy, gdy klient nie został formalnie skazany.

Co zrobić krok po kroku

Zweryfikuj kraj pochodzenia. Jeśli klient pochodzi z Senegalu, Nigru, Mali, Burkina Faso lub Ghany — zanotuj datę wejścia w życie nowych przepisów i ich numer, jeśli jest dostępny. Siła argumentu rośnie z każdym potwierdzonym przypadkiem skazania w danym państwie.

Zbierz dowody prześladowania. Zatrzymanie, pobicie, groźby, wyrok, donos policyjny — każdy z tych elementów osobno uzasadnia obawę uzasadnioną. Sprawdź, czy klient ma dostęp do dokumentów medycznych, zeznań świadków, nagrań.

Sprawdź aktualną informację o kraju pochodzenia. Wykorzystaj raporty EASO, UNHCR i organizacji branżowych z ostatnich 12 miesięcy. Zwróć uwagę na opisane w źródle przypadki z Burkina Faso — są przydatne jako precedens w sprawach z innych państw regionu.

Złóż wniosek o ochronę międzynarodową niezwłocznie. Powołaj się na art. 1A(2) Konwencji Genewskiej oraz konkretny przepis kraju pochodzenia. Późniejsze złożenie wniosku nie przekreśla szans, ale wymaga dodatkowego uzasadnienia opóźnienia — przygotuj je zawczasu.

Monitoruj rozwój sytuacji. Ghana może podpisać ustawę w każdej chwili. Kolejne kraje regionu mogą podążyć za wzorcem senegalskim lub ghańskim. Sprawdzaj co miesiąc raporty ILGA, Human Rights Watch i Outright International.