Prawa człowieka w obliczu kryzysu: dlaczego musimy kwestionować nieskuteczne systemy

Kolumbia wymusza przegląd reżimu narkotykowego ONZ

Rezolucja Komisji ds. Narkotyków ONZ, przeforsowana przez Kolumbię, uruchomiła niezależny przegląd globalnego systemu kontroli narkotyków — poinformował HHR Journal w wywiadzie z byłą ambasadorką Kolumbii przy ONZ w Wiedniu, Laurą Gabrielą Gil Savastano. Sedno sprawy nie dotyczy wyłącznie substancji psychoaktywnych: Kolumbia pyta wprost, czy obowiązujący reżim prawny faktycznie realizuje cele, które przed sobą postawił — prawo do życia, zdrowia, bezpieczeństwa i zdrowego środowiska. To logika, która dotyczy również osób migrujących i mniejszości w Polsce.

Dlaczego Kolumbia postawiła tę sprawę

Gil Savastano, która pełniła funkcję ambasadorki w latach 2023–2025, podkreśla: Kolumbia przez dekady wypełniała zobowiązania wobec międzynarodowego systemu. Efekty okazały się ograniczone i niestabilne. Kraj pozostaje największym producentem kokainy na świecie — nie z braku woli politycznej, lecz z powodu nieskuteczności samych narzędzi, którymi dysponuje rezim. Kolumbia zabrała tę dyskusję na forum wielostronne ONZ, ponieważ — jak wskazuje ambasadorka — problemu nie da się rozwiązać w pojedynkę.

Niezależny panel ekspertów już rozpoczął prace. Jego zadanie: ocenić funkcjonowanie reżimu kontroli narkotyków i wskazać, co wymaga korekty. Jak podkreśla Gil Savastano, przestrzeganie prawa międzynarodowego nie oznacza zakazu zadawania pytań o jego skuteczność.

Polska oś: nowy Rzecznik Praw Obywatelskich

W Polsce równolegle działa krajowy mechanizm ochrony praw. W lipcu tego roku urząd Rzecznika Praw Obywatelskich objęła Sylwia Gregorczyk-Abram — wynika z wywiadu opublikowanego przez Georgetown University. Wcześniej broniła niezależności sądów, reprezentowała ofiary przemocy i handlu ludźmi, dokumentowała zbrodnie wojenne w Ukrainie. Współtworzyła Fundację Wolne Sądy i Komitet Obrony Sprawiedliwości.

Gregorczyk-Abram definiuje swoją rolę jasno: biuro RPO ma łączyć konstytucyjne obietnice z codziennym doświadczeniem ludzi. Instytucja istnieje po to, by chronić prawa — a nie po to, by trwać sama dla siebie. To logika tożsama z tą, którą podnosi Kolumbia na forum ONZ.

Co sprawdzić i zrobić teraz

• Zweryfikuj, czy Twoja podstawa pobytowa nie jest zagrożona przepisami aktualnie przedmiotem rewizji lub konsultacji międzynarodowych.
• Jeśli instytucja publiczna naruszyła Twoje prawa — złóż skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Sprawdź, czy Twoja sprawa wpisuje się w kategorie objęte interwencją RPO.
• Śledź raporty niezależnego panelu ONZ ds. kontroli narkotyków — ich ustalenia wpłyną na interpretację zobowiązań państw w zakresie zdrowia publicznego i redukcji szkód.
• Pamiętaj: Polska podlega ocenie pod kątem zgodności przepisów krajowych z międzynarodowymi standardami praw człowieka. Masz prawo powoływać się na te standardy w postępowaniach administracyjnych i sądowych.