Biblioteka jako bezpieczna przestrzeń: jak skutecznie przeciwdziałać mowie nienawiści

Edukacja kulturalna przeciw mowie nienawiści" — finansowany ze środków ministra kultury program szkoli bibliotekarzy z reagowania na hejt, wykluczenie i przemoc słowną. Dla osób LGBTQ+ i migrantów szukających wsparcia poza instytucjonalną ścieżką to konkretna zmiana. Biblioteka może stać się pierwszym kontaktem w bezpiecznej przestrzeni — zanim sprawa trafi do prawnika czy psychologa.

Co dokładnie obejmuje projekt

Sprawdź strukturę. Program działa w ramach „Edukacji kulturalnej" i korzysta z Funduszu Promocji Kultury (Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego). Adresowany jest do czterech grup: dzieci i młodzieży, rodziców i nauczycieli, bibliotekarzy oraz dorosłych mieszkańców regionu. Wszystkie działania uwzględniają zasadę dostępności i potrzeby osób z niepełnosprawnościami. W ofercie znalazły się szkolenia, warsztaty, spotkania autorskie, działania wystawiennicze oraz kampania społeczno-edukacyjna promująca kulturę dialogu. To nie projekt teoretyczny — trzy moduły szkoleniowe już zakończono, uczestnicy są w fazie wdrożeniowej i szykują własne działania w swoich bibliotekach.

Kto uczy i czego konkretnie

Zapamiętaj dwa nazwiska. Zajęcia prowadzą Sylwia Kuczyńska (bibliotekarka, polonistka i lingwistka) oraz dr Marcin Karwowski (trener, coach, doktor nauk humanistycznych w dziedzinie informatologii). Pierwszy etap — warsztaty dla bibliotekarzy, nauczycieli-bibliotekarzy i pracowników instytucji kultury pod hasłem „Biblioteka wspierająca i reagująca" — podzielono na trzy moduły. Blok pierwszy: literatura jako narzędzie wsparcia i biblioterapia. Blok drugi: komunikacja z osobami w kryzysie. Blok trzeci: praca z dziećmi i młodzieżą doświadczającą trudności emocjonalnych, wykluczenia lub hejtu. Szkolenia mają charakter praktyczny — uczestnicy analizowali rzeczywiste sytuacje z codziennej pracy, ćwiczyli komunikację empatyczną i sposoby reagowania na trudnych użytkowników, a także tworzyli bezpieczne przestrzenie dla osób w kryzysie, samotności, wykluczeniu czy przemocy słownej.

Co z tego wynika dla Ciebie

Pamiętaj: projekt startuje w Szczytnie, ale jego efekt ma wyjść poza jedno miasto — przeszkoleni bibliotekarze wracają do swoich placówek i tam wdrażają własne programy. W szerszy kontekst wpisują się inne sierpniowe inicjatywy: „Pikieta Dobrosąsiedztwa" z apelem o budowanie relacji i przeciwdziałanie mowie nienawiści (jak donosi PAP) oraz warszawska demonstracja Polaków, Ukraińców i Białorusinów pod hasłem „Dobre sąsiedztwo to nasza siła" (relacjonuje Polskie Radio). Jeśli szukasz kontaktu poza urzędem — zapytaj w lokalnej bibliotece, czy bierze udział w projekcie lub prowadzi podobne działania. To nie porada prawna ani psychologiczna, ale furtka do osoby przeszkolonej z reagowania na hejt i z procedurami bezpiecznej rozmowy.